RTG Sp. z o.o.  
Strona główna | Mapa strony | Dodaj do ulubionych
Niedziela, 10 grudnia 2023 roku, Imieniny: Daniel, Julia
Nasz Przewodnik
Strona główna » Nasz Przewodnik
Menu
 
Nasz Przewodnik
Wybrane artykuy :
Nasz Przewodnik Nr 1, 2 - wydania archiwalne 1997 r.
Nasz Przewodnik Nr 3 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 4 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 5 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 6 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 7 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 8 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 9 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 10 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 11 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 12 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 13 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 14 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 15 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik Nr 16 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik Nr 17 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik Nr 18 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik - wrzesie 2007
Nasz Przewodnik - wiosna 2007
Historia Siedlec (XV-XVIII w.)
Historia Polski (aut. I.T.)
Tajemnice Okrgego Stou cz. 1
Tajemnice Okrgego Stou cz. 2
Geopolityka XXI wieku
Geopolityka XXI wieku c.d.
Rozmowy Okrgostoowe
Walka o panowanie nad Batykiem w XVII w
Katy-miara godnoci czowieka
O cenzurze...
Brzezina Jarosawa Iwaszkiewicza
Kult susznoci inaczej naiwno...
Salezjanie w Sokoowie Podlaskim
Co sie dzieje na wiecie
Geopolityka XXI wieku cz.III
Futurologia i moje spojrzenie w przyszosc
Media i wiat...
Kryzys...
Do Przywdcw...
Nasza agroturystyka
Kuchnia naszego regionu
Ziemia - czas przetrwania
Odnale wiato...
Krytyka
Czowiek bogiem...
Promocja kultury (suplement)
Promocja kultury i produktu turystycznego w regionie siedleckim
Czy kultura XXI wieku ma wpyw na nasz epok?
Relatywizm XXI wieku...
Z mocy prawa...
Legendy, historia, genealogia regionalna...
RUCH DOBREGO PRAWA
Natura czowieka
Ustawa...
Oczekiwania a moliwa przyszo polskiej kultury
Mamy demokracje...
Szczere chci...dla reform?
Twrczo bez owocw...
Terapia szokowa...
PREZYDENT...ju za tydzie...
Witamy Prezydenta POLSKI, a co z gospodark?
Czeka nas poprawka?
PROSTE I KRZYWE SPOJRZENIE...
Czas na wybory
Strategia satysfakcji...
Wstp do debaty...
Kompromis wyborczy...
Fraszka niepolityczna...
Wiecznoci trwanie...
Blisko ludzi..
ycie gospodarcze...
Czas po wyborach...
Gwiazdy mwi...
Miakie sowa...
"Sanatoria pokryzysowe"...
le postawione pytanie...
Wizja...czy apel?
PESEL pod kresk...
Przed nami REFERENDUM?
Strefa ciszy...
Kto zyska a kto straci po gosowaniu na rozkaz?
Sprawa na 20 lat...
Bomba emerytalna...
Konsultacje...
O gospodarce...
Moje komentarze...
 
Nasz Przewodnik - mat. redakcyjne
A A A

TAJEMNICE OKRGEGO STOU cz. 1

Przystpujc do omwienia kwestii " Okrgego Stou" naley zacz od wydarze 1988 r. Wiosenne strajki miay rozpocz lawin istotnych dla losu Polski zmian, zmian ktre miay swj fina w czerwcu 1989 r.

Atmosfera pierwszych miesicy 1988 r. nie napawaa optymizmem. Sytuacja materialna ludnoci bya cika i nie zanosio si na popraw, a po lutowych podwykach rozgoryczenie ludnoci przybrao na sile. Podwyki uderzyy gwnie w mae zakady i "sfer budetow", czyli urzdnikw, sub zdrowia, owiat, kultur. W wielu zakadach pracownicy grozili strajkiem, stanowczy protest wyrazia te Krajowa Komisja Wykonawcza " Solidarnoci". Na pocztku obyo si jednak bez masowych strajkw, a niewielkie manifestacje pojawiy si tylko w Gdasku, Krakowie i Warszawie. Podczas obchodw dwudziestej rocznicy wydarze marcowych 1968 r. demonstracje urzdzili sfrustrowani i domagajcy si zmian studenci Warszawy, Krakowa i Lublina, wystepujcy z postulatem legalizacji NZS.

Dwa miesice pniej, na przeomie kwietnia i maja 1988 r. niespodziewanie wybucha lawina strajkw. Autor "Na przeaj do wadzy" W. Z. twierdzi, e "iskr zapaln" bya " beznadziejno" : " Powierzchownie mwi si, e chodzi o podwyki, ale przecie z gry wiadomo, e one niczego nie rozwi, najwyej przesun nieco w czasie punkt kulminacyjny, inni mieszaj do tego wielk polityk midzynarodow, a ja twierdz, e jest to wynik oglnie powielanej " .

25 kwietnia nastpi jednodniowy strajk komunikacji miejskiej w Bydgoszczy, a nastepnego dnia prac przerwaa zaoga Huty im. Lenina w Krakowie. Sformuowane przez hutnikw postulaty oprcz spraw pacowych dotykay kwesti ponownego przyjcia do pracy wyrzuconych z huty dziaaczy solidarnociowych. Odpowiedzi wadz byo wystapienie telewizyjne krakowskiego prokuratora wojewdzkiego, ktry uzna dziaania hutnikw za nielegalne i podlegajce karze i akcji ZOMO. Mimo tego wielu Polakw nie poddao si presji i nie dao si zastraszy. I ju 29 kwietnia zastrajkowaa Huta w Stalowej Woli. Strajk stumiono dopiero w nocy z 4 na 5 maja w wyniku brutalnej akcji pacyfikacyjnej przeprowadzonej przez brygady antyterrorystyczne i oddziay ZOMO.

Tymczasem w wielu miastach wzmogy si demonstracje, a 2 maja zacz si strajk w Stoczni Gdaskiej. Protest stoczniowcw, rozpoczty od wiecu zorganizowanego przez modych pracownikw na czele z Janem Staneckim, szybko nabra charakteru politycznego. Wrd postulatw, z jakimi stoczniowcy udali si do dyrekcji zakadu, oprcz pod wyki zarobkw, znalazy si takie dania, jak: przywrcenie dziaalnoci NSZZ " Solidarno" w Stoczni Gdaskiej, zwolnienie winiw politycznych, przyjcie do pracy osb zwolnionych za przekonania polityczne, zakaz represjonowania strajkujcych. W rozmowach mediacyjnych brali midzy innymi udzia Tadeusz Mazowiecki i Andrzej Wielowieyski. 10 maja, po odciciu Stoczni Gdaskiej kordonem ZOMO i grob uycia siy wobec stoczniowcw strajk wygas.

W takich oto postrajkowych nastrojach, 19 czerwca odbyy si, zbojkotowane przez opozycj, wybory do rad narodowych. Z kolei 14 lipca w Warszawie mia miejsce zjazd przywdcw bloku radzieckiego, zorganizowany z okazji obrad Doradczego Komitetu Politycznego Pastw-Stron Ukadu Warszawskiego. W efekcie wizyty sekretarza generalnego KC KPZR podpisano polsko-radzieckie owiadczenie dotyczce wsppracy. Pobyt Gorbaczowa w Polsce pozostawi Polakw z nadziej na zmian systemu. Pki co 26 sierpnia rzecznik rzdu Jerzy Urban owiadczy, e "ruch 'Solidarno' (...) trwale naley do przeszoci" .

Trzy tygodnie pniej nastpia lawina strajkw na lsku, i w nastpnej kolejnoci na Wybrzeu i w kilkunastu innych miatach w pozostaych regionach. Jako pierwsza 15 sierpnia zastrajkowaa kopalnia "Manifest Lipcowy" w Jastrzbiu-Zdroju, po czym stano kilkanacie dalszych kopalni. 17 sierpnia zaprotestowali pracownicy Portu Szczeciskiego, 20 sierpnia Portu Pnocnego w Gdasku, a 22 sierpnia strajk obj ponownie Stoczni Gdask. Priorytetowym postulatem bya reaktywacja "Solidarnoci", jako niezalenego zwizku majcego wpyw na rozwizywanie problemw spoecznych.

Wadze wezway do natychmiastowego zaprzestania akcji strajkowej. Rnego rodzaju grobom towarzyszyy demonstracje si ZOMO, wyczanie telefonw. 22 sierpnia z ust ministra spraw wewntrznych gen. Kiszczaka pada decyzja o wprowadzeniu godziny milicyjnej i uycia wojska wobec strajkujcych: " Siy milicyjne otrzymay rozkaz wzmocnienia zewntrznej ochrony wybranych zakadw pracy. (...) W porozumieniu z ministrem-szefem Urzdu Rady Ministrw zwracam si do wojewodw katowickiego, szczeciskiego i gdaskiego o wprowadzenie godziny milicyjnej na okrelonych obszarach, gdzie wystpuje zagroenie dla bezpieczestwa obywateli" . I rzeczywicie w cigu najbliszych kilku dni ZOMO przeprowadzio akcje w kilku zakadach Szczecina i w kopalniach Grnego lska.

Szybko przystpiono do akcji mediacyjnej, w ktrej zwyczajowo du rol spenia Episkopat i warszawski Klub Inteligencji Katolickiej. Ju 20 sierpnia doszo do spotkania prezesa warszawskiego KIK-u Andrzeja Stelmachowskiego z sekretarzem KC PZPR Jzefem Czyrkiem. Stelmachowski nawiza wczas do czerwcowej wypowiedzi gen. Jaruzelskiego odnonie idei spotkania przy okrgym stole, zalecajc aby wadze przystpiy do bezporednich rozmw z Lechem Was. Kolejnym krokiem na drodze do zmian byo telewizyjne wystpienie Kiszczaka z 26 sierpnia, w ktrym zaoferowa opozycji rozmowy przy "Okrgym Stole" z "przedstawicielami rnych rodowisk spoecznych": " Nie stawiam adnych wstpnych warunkw - ani co do tematyki rozmw, ani co do skadu uczestnikw" . Pki co rozpoczy si poufne rozmowy, w ktrych udzia brali, ze strony rzdowej: Czesaw Kiszczak i Jzef Czyrek, a ze strony spoecznej: Andrzej Stelmachowski, Wadysaw Sia-Nowicki oraz delegaci Episkopatu arcybiskup Bronisaw Dbrowski, biskup Jerzy Dbrowski i ksidz Alojzy Orszulik. Wadze byy ewidentnie podzielone na zwolennikw oraz przeciwnikw przeprowadzania rozmw i zawierania porozumie ze spoeczestwem. Do tych pierwszych zalicza si wspomniany gen. Czesaw Kiszczak i to jego wadze wyznaczyy do prowadzenia negocjacji z opozycj.

Czas na rozmowy z Was przyszed 31 sierpnia. Spotkanie Kiszczaka i Wasy w towarzystwie biskupa Jerzego Dbrowskiego przynioso zawarcie porozumienia dotyczcego strajku, przyszoci "okrgego stou". Nie udao si jedynie rozstrzygn kwestii legalizacji "Solidarnoci". Wasa zaryzykowa utrat autorytetu, kiedy samodzielnie, bez wiedzy komitetw strajkowych podj decyzj o zakoczeniu protestu.

Podczas kilkugodzinnej dyskusji, podjtej wieczorem tego samego dnia, z komitetami strajkowymi Wybrzea, udao si jednak Wasie przekona do swoich racji. W nastpnym dniu, strajk na Wybrzeu dobieg koca, w cigu kolejnych dni do pracy powrcili robotnicy pozostaych zakadw. Wbrew wczeniejszym zapewnieniom wadze nie zaniechay represji wobec strajkujcych. By to powany cios zarwno dla Wasy, jak i Kocioa, jednake nie zamierzano kapitulowa. Przeciwnie, komitety strajkowe zaczy przeksztaca si w jawne komisje "Solidarnoci".

15 wrzenia odbyo si kolejne spotkanie Kiszczaka z Was, w towarzystwie ksidza Alojzego Orszulika i profesora Andrzeja Stelmachowskiego. Kiszczak szafowa obietnicami zalegalizowania "Solidarnoci", wstrzymujc si na razie od okrelenia konkretnego terminu podjcia tej decyzji. Tumaczy: " Musimy si liczy z nasz stron. Jest 7 milionw czonkw OPZZ. Maj oni swj pogld na spraw "Solidarnoci". Jest 2 mi liony czonkw partii. S te czonkowie naszej koalicji, w tym take katolicy bezpartyjni... nie wszyscy woaj: hosanna za pluralizmem. (...) Powoli, stopniowo musimy dochodzi do celu. Musimy oswoi te 7 milionw czonkw OPZZ i 2 miliony czonkw PZPR, a take korpus oficerski Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewntrznych..." . Spotkanie byo kontynuowane w rozszerzonym gronie dzie pniej w wwczas nikomu nie znanej willi wywiadu MSW w Magdalence pod Warszaw. Rozmowy przebiegay w napitej atmosferze. W konsekwencji ustalono, e obrady "Okrgego Stou" powinny rozpocz si w poowie padziernika.

Rzeczywisto okazaa si zupenie inna. Jak ju wspomniano, strona partyjno-rzdowa nie bya zgodna w kwestii porozumienia si i rozmw z opozycj. P ord partyjnych dziaaczy, trwale sprzeciwiajcych si idei rozmw przy " Okrgym Stole" by Alfred Miodowicz. Jego postawa wynikaa gwnie z obawy przed legalizacj " Solidarnoci" i utrat monopolu liczcego kilka milionw czonkw Oglnopolskiego Porozumienia Zwizkw Zawodowych, a wic i ukrceniem wadzy. Niepokj w OPZZ wzmg si po rozmowie Wasy z Kiszczakiem z 31 sierpnia.

W wyniku podjtej przez OPZZ akcji, 19 wrzenia doprowadzono do dymisji rzdu Zbigniewa Messnera. Nowy premier - Mieczysaw Rakowski zosta zaprzysiony dopiero 27 wrzenia. Swoj polityk szybko doprowadzi do powanego kryzysu w negocjacjach z opozycj. Ot 1 listopada 1988 r. ogosi decyzj o postawieniu w stan likwidacji Stoczni Gdaskiej. Krok ten, mia stricte polityczny charakter, chocia starano si udowodni, i zosta podjty jedynie ze wzgldw ekonomicznych. " Solidarno" bya wzburzona, a rozmowy przy " Okrgym Stole" stany pod znakiem zapytania.

Taki bieg zdarze mg uspokoi nieco sfrustrowanego Miodowicza. Niezapraszany dotd na rozmowy z dziaaczami opozycyjnymi, obawia si, e partia chciaa dogada si z " Solidarnoci" i zdradzi OPZZ. A tymczasem, 18 listopada doszo do kolejnego spotkania Wasa - Kiszczak. Miodowicz postanowi wic przej sprawy w swoje rce.

Ju 15 listopada 1988 r. na amach " Trybuny Ludu" zamieci skierowane do Lecha Wasy zaproszenie do debaty telewizyjnej. Niezadowolone pocztkowo kierownictwo partii, ostatecznie udzielio pozwolenia na debat. 30 listopada 1988 r. naprzeciw siebie stanli z jednej strony szef OPZZ i czonek Biura Politycznego KC PZPR Alfred Miodowicz, z drugiej natomiast lider zdelegalizowanej " Solidarnoci", noblista i czowiek w ktrym wielu Polakw pokadao swoje nadzieje Lech Wasa. Ustalono, e 45 - minutowa rozmowa odbdzie si na siedzco, a jako pierwszy zabierze gos Miodowicz. 30 listopada 1988 ulice i place polskich miast ucichy. Gros dorosych Polakw zasiado o godzinie 20.00 przed odbiornikami telewizyjnymi, aby zobaczy dyskusj, ktra staa si kamieniem milowym na drodze do Okrgego Stou.

Miodowicz by pewien, e debata ta zakoczy si dla niego bezapelacyjnym sukcesem, e potrafi zgnie swojego przeciwnika, a Wasa tylko si publicznie skompromituje. Przeliczy si jednak w swoich rachubach. Nie zrobi z Wasy "marmolady", jak ochoczo zapewnia. Wasa zaskoczy przeciwnika gruntownym, merytorycznym przygotowaniem do rozmowy, w czym pomogy mu rozmowy m.in. z Jackiem Kuroniem, Adamem Michnikiem, Bronisawem Geremkem, Andrzejem Wielowieyskim i Januszem Onyszkiewiczem, a take stoickim spokojem. Lech Wasa w przekonaniu niemal 70 % Polakw odnis miadce zwycistwo. Wedug Garlickiego: " debata telewizyjna rozbia pracowicie malowany przez rzdow i partyjn propagand obraz Wasy jako prymitywnego demagoga, ktry nie umie poprawnie skleci trzech zda " .

Po debacie nastapio swego rodzaju odprenie, czego dowodem bya zgoda wadz na wyjazd Wasy do Parya w dniach 9-12 grudnia. Zaproszony przez prezydenta Francji Franoisa Mitteranda Wasa wraz z towarzyszcymi mu Geremkem i Wielowieyskim zosta przyjty z najwyszymi honorami. Gocie wzili udzia m.in. w uroczystociach z okazji 40. rocznicy uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka, w spotkaniu z parysk Poloni, a Wasa odby rwnie historyczn rozmow z Andriejem Sacharowem.

18 grudnia w jednym z warszawskich kociow zebrao si 119 zaproszonych przez Was osb. Utworzono Komitet Obywatelski przy Przewodniczcym NSZZ "Solidarno". Komitet, ktrego sekretarzem zosta Henryk Wujec zosta podzielony na pitnacie sekcji tematycznych, ktre miay przygotowa si do prowadzenia negocjacji przy Okrgym Stole. Komisji do spraw pluralizmu zwizkowego przewodzi Tadeusz Mazowiecki, komisji reform politycznych - Bronisaw Geremek, prawa i wymiaru sprawiedliwoci - Adam Strzembosz, pracy i polityki spoecznej - Jan Rosner, polityki i reformy gospodarczej - Witold Trzeciakowski, wsi i rolnictwa - Andrzej Stelmachowski, zdrowia - Zofia Kuratowska, nauki i owiaty - Henryk Samsonowicz, spraw mieszkaniowych - Aleksander paszyski, komisj kultury kierowa Andrzej Wajda, samorzdu terytorialnego - Janusz Regulski, ochrony rodowiska - Stefan Kozowski, organizacji spoecznych - Klemens Szaniawski, mniejszoci narodowych - Marek Edelman, a komisj do spraw modziey - Pawe Czartoryski .

Podczas obrad X plenum Komitetu Centralnego PZPR, ktre rozpoczo si 20 grudnia genera Wojciech Jaruzelski, wystepujcy w roli rzecznika przemian przeprowadzi gbok rekonstrukcj kierownictwa PZPR. Przede wszystkim wprowadzono zmiany w szeregu czonkw Biura Politycznego KC PZPR. Podczas drugiej czci Plenum, ktra odbya si w dniach 16-18 stycznia 1989 r. udao si przegosowa decyzj o podjciu rozmw z "Solidarnoci" przy "okrgym stole". Decyzja ta nie bya jednak prosta, i nie obyo si bez burzliwych dyskusji i grb dymisji czsci Biura Politycznego.

Odniesienie do X Plenum odnajdujemy take w: "Na przeaj do wadzy", gdzie autor W. Z. wyrazi swoje pogldy na temat Plenum i podjtych tam decyzji: " Dla mnie osobicie to nie jest jaki wany punkt, w sumie w procesie dotychczasowej dezorientacji niczego on nie zmienia, lecz jeszcze bardziej wszystko wika i kamufluje. Partia w swoich ocenach dosza do wniosku, e sytuacja gospodarcza Polski jest dramatyczna i szanse na jej popraw s znikome, zatem aby unikn jednostronnej odpowiedzialnoci, zamierza pozornie wcign w orbit wadzy tzw. konstruktywn opozycj ze zgod na relegalizacj "Solidarnoci" wcznie. Niemoliwe jest, aby nie zdawaa sobie sprawy z tego, e "Solidarno" z miejsca bdzie dy do zdobycia maksimum wadzy, czyby raptownie PZPR poczua si tak saba, aby w perspektywie kilku lat podda si konkurentom. (...) Nieprawdopodobne przeistoczenie si Rakowskiego i Jaruzelskiego jest zapewne zwikszeniem si w nich zaciekoci, ktra zostanie wyadowana przy pierwszej okazji, ale partia to nie tylko Rakowski i Jaruzelski, to take, moe saby, ale istniejcy gdzie nurt prawdziwej wsppracy i wsprzdzenia. Zatem X Plenum zupenie niczego nie przesdza, moe pierwsze rozmowy Wasa - Jaruzelski, moe okrgy st, uka faktyczne zamiary stron" .

Ostatecznie, 27 stycznia ustalono termin rozpoczcia oraz zakres tematyczny rozmw z opozycj.

Izabela Trojanek


A. Albert, Najnowsza historia Polski 1914-1993 , Warszawa 1995, s. 869

L. Wasa, Droga do wolnoci. 1985-1990. Decydujce lata , Warszawa 1991, s. 90

Cz. Kiszczak, Od grudnia do Magdalenki , [w:] (red.) A. Kojder, Rok 1989. Nowa Polska, odmieniona Europa , Warszawa 1999, s. 57

A. Garlicki, Rycerze Okrgego Stou , Warszawa 2004, s. 37

A. Albert, op. cit., s. 873



drukuj drukuj powrót powrót   do góry do góry 
© 2003 - 2023 R.T.G. Sp. z o.o.   Firma Oferta Katalog firmKącik Kulturalno -Turystyczny Kącik poezji Polecamy Kontakt